Yaxşı test hazırlamaq müəllimin ən çox vaxt aparan işlərindən biridir: sualları tərtib etmək, variantları düşünmək, düzgün cavabları işarələmək, düsturları yazmaq, sonra hamısını sistemə tək-tək daxil etmək. Süni intellekt bu işin ağır və təkrarlanan hissəsini çox yaxşı görür — yetər ki, ona düzgün alətlər verilsin.

Testbank.az-da qeydiyyatdan keçmiş hər istifadəçi artıq Claude, ChatGPT, Cursor və digər AI köməkçilərini öz hesabına qoşa və onlara sadəcə “9-cu sinif üçün fizikadan 20 suallıq test hazırla” deyə bilər — köməkçi imtahanı sizin hesabınızda qaralama kimi yaradacaq. Bu yazıda bunun necə işlədiyini, necə qoşulmağı, hansı işləri AI-yə tapşırmağın səmərəli olduğunu və təhlükəsizliyin necə təmin olunduğunu izah edirik.

MCP nədir və niyə vacibdir?

Adi çat-botla işləyəndə AI sual yazır, siz isə mətni kopyalayıb sayta əl ilə daxil edirsiniz — düsturlar pozulur, düzgün cavablar qarışır, vaxt yenə gedir. MCP (ingiliscə Model Context Protocol) bu “kopyala-yapışdır” mərhələsini aradan qaldırır. O, AI köməkçilərinin xarici sistemlərlə təhlükəsiz şəkildə işləməsi üçün açıq standartdır və bu gün Claude, ChatGPT, Cursor, VS Code kimi məhsullar tərəfindən dəstəklənir.

Testbank.az-ın MCP ünvanı belədir:

https://testbank.az/mcp

Köməkçi bu ünvana qoşulduqda sizin adınızdan və yalnız sizin saytdakı hüquqlarınız çərçivəsində işləyən alətlər əldə edir: imtahan yaratmaq, sual yazmaq, cavab açarı daxil etmək, şəkil yükləmək, imtahanı yoxlamaq. Başqa sözlə, köməkçi sizin əvəzinizə redaktorda “klikləyir”, amma sizin icazənizdən kənara çıxmır.

AI köməkçi nələri edə bilər?

İmtahan qaralaması yaratmaq — başlıq, təsvir, müddət, üz qabığı şəkli, cəhd sayı, nəticələrin nə vaxt görünməsi və məxfilik ilə birlikdə;
Onlayn, kağız və ya hər ikisi — kağız imtahan üçün sabit başlanğıc vaxtını, qeydiyyat pəncərəsini və cavab vərəqi ayarlarını da qura bilir;
Struktur qurmaq — variantlar, fənlər və bölmələr (məsələn, “Riyaziyyat — 25 sual, Azərbaycan dili — 30 sual”);
Sual yazmaq — bir dəfəyə 50 suala qədər: qapalı (bir və ya bir neçə düzgün cavablı), açıq (rəqəmlə və ya mətnlə) və uyğunluq sualları, bal, cərimə balı və izahla;
Düsturlar — riyazi ifadələr redaktorda avtomatik düstur kimi göstərilir;
Şəkil, audio və fayl — sxem, qrafik və ya dinləmə tapşırığı üçün MP3 əlavə etmək;
Hazır PDF imtahanı köçürmək — sualları yenidən yazmadan PDF kitabçanı yükləyib yalnız cavab açarını daxil etmək;
Cavab kartı (OMR vərəqi) hazırlamaq — imtahanın suallarına uyğun, iş nömrəsi, variant və ad sahələri olan skan edilə bilən vərəq dizaynı; rəngini, sıxlığını, zolaqlarını dəyişmək;
Mövcud imtahanı redaktə etmək — sualları, variantları, fənn və bölmələri düzəltmək, yerini dəyişmək, lazımsız hissələri silmək;
Surət çıxarmaq — dərc olunmuş imtahanı yeni qaralama kimi təkmilləşdirmək üçün;
İmtahanı yoxlamaq — düzgün cavabı işarələnməmiş, natamam sualları və cavab vərəqində yeri olmayan sualları tapmaq.

1-ci addım: AI köməkçisini hesabınıza qoşun

Qısa yol: Hesabım > AI qoşulmaları

Bu səhifədə MCP ünvanını və hər köməkçi üçün hazır təlimatı tapacaqsınız: Claude · ChatGPT · Claude Code · Cursor · VS Code · Digər.

Claude və ChatGPT

Köməkçinin parametrlərində Connectors (konnektorlar) bölməsini açın və “Add custom connector” seçin.
Ünvan sahəsinə https://testbank.az/mcp yapışdırın.
Connect düyməsini basın. Testbank.az-ın icazə ekranı açılacaq: hansı tətbiqin qoşulmaq istədiyini, hansı profil adından işləyəcəyini və AI-nin nə edə biləcəyini görürsünüz. İcazə ver düyməsini basın.

Parol və ya açar kopyalamaq lazım deyil — qoşulma təhlükəsiz OAuth ilə baş tutur.

Claude Code, Cursor, VS Code və digər proqramlar

Bu proqramlar üçün eyni səhifədə şəxsi token yaradın: ad verin, AI-nin nə edə biləcəyini seçin və müddəti (30, 90 və ya 365 gün) təyin edin. Token yalnız bir dəfə göstərilir; səhifə hər proqram üçün tokeninizlə hazır konfiqurasiya kodunu da göstərir. Claude Code üçün, məsələn, bir əmr kifayətdir:

claude mcp add --transport http testbank https://testbank.az/mcp

2-ci addım: süni intellektlə imtahan yaradın

Qoşulduqdan sonra köməkçi ilə adi dildə — Azərbaycan dilində də — danışın. İmtahan yaratmazdan əvvəl köməkçi bir dəfə soruşacaq: detalları özünüz seçmək istəyirsiniz, yoxsa “avtopilot”? İnteraktiv rejimdə o, qısa sual qrupları ilə onlayn/kağız, vaxt, cəhdlər və nəticələr barədə soruşur və hər birində öz tövsiyəsini deyir. Avtopilotda isə ağlabatan seçimlər edir, yalnız təxmin edilə bilməyəni (məsələn, kağız imtahanın real tarixi və saatı) soruşur və sonda nə seçdiyini sadalayır.

Bir neçə nümunə:

“9-cu sinif fizika, ‘Mexaniki hərəkət’ mövzusundan 20 qapalı sual hazırla, hər birində 5 variant olsun, müddət 40 dəqiqə.”
“Buraxılış imtahanı formatında riyaziyyat sınağı qur: 13 qapalı, 5 açıq kodlaşdırılan və 7 yazılı sual.”
“Bu PDF mənim hazır imtahanımdır — onu kağız imtahan kimi yüklə, cavab açarı belədir: 1-B, 2-D, 3-A… və iş nömrəli cavab kartı hazırla.”
“Keçən həftəki kimya imtahanımın surətini çıxar və çətin sualları yeniləri ilə əvəz et.”

Köməkçi imtahanı qaralama kimi yaradır və sonda sizin redaktorun linkini verir. Linki açın, sualları oxuyun, lazım olanı düzəldin və hazır olanda imtahanı özünüz dərc edin.

Hazır PDF imtahanları üçün ən sürətli yol

Müəllimlərin çoxunun imtahanları artıq PDF faylı kimi hazırdır. Bu halda sualları yenidən yazdırmağa ehtiyac yoxdur: köməkçi PDF kitabçanı imtahana yükləyir, siz isə ona yalnız cavab açarını deyirsiniz (bir və ya bir neçə düzgün hərf, ya da rəqəm). İmtahan onlayn göstərilə və ya kağızda çap edilib cavab kartları ilə yoxlanıla bilər.

Yaxşı nəticə üçün məsləhətlər

Dəqiq olun — sinfi, mövzunu, çətinlik səviyyəsini, sual tiplərini və bal sistemini qeyd edin.
Nümunə verin — bəyəndiyiniz bir-iki sualı göstərin: “bu üslubda daha 15 sual”.
Hissə-hissə işləyin — əvvəl struktur, sonra hər fənnin sualları; hər addımda yoxlayın.
Yoxlatdırın — sonda “imtahanı yoxla” deyin: köməkçi düzgün cavabı olmayan və ya natamam sualları tapıb düzəldəcək.
Faktları özünüz təsdiqləyin — xüsusilə tarix, rəqəm və hesablama suallarında düzgün cavabı dərc etməzdən əvvəl yoxlayın.

Sayt içi AI köməkçi

Xarici proqram istifadə etmək istəmirsinizsə, sayt içi AI köməkçidən istifadə edin. Hesabım səhifələrinin sağ aşağı küncündəki AI köməkçi düyməsi söhbət pəncərəsini açır. Köməkçi harada olduğunuzu bilir: məsələn, imtahan redaktorunda açanda “bu imtahana 10 sual əlavə et” demək kifayətdir.

Sayt içi köməkçi sizin öz AI açarınızla işləyir: AI qoşulmaları səhifəsində Anthropic, OpenAI və ya uyğun API-si olan digər provayderi seçib açarınızı daxil edin. Açar şifrələnmiş şəkildə saxlanılır və heç vaxt geri göstərilmir. Söhbət tarixçəsi serverdə saxlanılmır — yalnız sizin brauzerinizdə qalır.

Təhlükəsizlik: AI hazırlayır, siz qərar verirsiniz

Süni intellektə hesabınıza giriş vermək təbii olaraq sual doğurur. Ona görə də sistem bir əsas qayda üzərində qurulub: AI hazırlayır və redaktə edir, dərc etmək və satmaq insanın işidir.

AI edə bilər	Yalnız siz edirsiniz
İmtahan, sual və cavab kartı qaralamaları yaratmaq	İmtahanı dərc etmək
Redaktə edə bildiyiniz imtahanların suallarını və hissələrini dəyişmək və silmək — sizdən soruşduqdan sonra	Satışa çıxarmaq, qiymət qoymaq, paylaşmaq
Dərc olunmuş imtahanı dərcdən çıxarmaq — yalnız sizin təsdiqinizlə	Ödənişlər
Dərc olunmuş imtahanı oxumaq və surətini çıxarmaq	Qoşulmanı ləğv etmək

Hüquqlarınızdan artıq heç nə — AI hansı profil adından qoşulubsa, yalnız həmin profilin saytda edə bildiklərini edə bilir; hər əməliyyat saytın öz yoxlamalarından keçir.
Silmədən əvvəl sual — siz açıq demədiyiniz silmə və ya dərcdən çıxarmadan əvvəl köməkçi sizdən təsdiq istəyir.
Ödənişlərə toxunmur — satış, qiymət və ödəniş əməliyyatları üçün heç bir alət yoxdur.
Tam nəzarət — qoşulmuş tətbiqləri və tokenləri AI qoşulmaları səhifəsində görür və istənilən vaxt bir kliklə ləğv edirsiniz.
Gizli məlumat ötürülmür — parollar və açarlar AI-yə heç vaxt verilmir; AI yalnız sizin saytda onsuz da gördüyünüzü görür.

Əl ilə hazırlıq və AI ilə hazırlığın müqayisəsi

Meyar	Əl ilə	AI köməkçi ilə
30 suallıq imtahanın hazırlanması	Bir neçə saat	Bir neçə dəqiqə + yoxlama
Hazır PDF imtahanın köçürülməsi	Hər sualı yenidən yazmaq	PDF + cavab açarı
Düsturların daxil edilməsi	Hər birini redaktorda yığmaq	Avtomatik
Kağız imtahan üçün cavab kartı	Dizaynerdə blok-blok qurmaq	“Bu imtahana uyğun kart hazırla”
Yeni variantlar (A, B, C…)	Hər variantı ayrıca yazmaq	“Bənzər ikinci variant hazırla”
Son söz	Müəllim	Yenə də müəllim — AI dərc etmir

Tez-tez verilən suallar

Bunun üçün pul ödəmək lazımdırmı?

Testbank.az-da AI qoşulmaları əlavə ödəniş tələb etmir. Siz yalnız istifadə etdiyiniz AI xidmətinin (Claude, ChatGPT və s.) öz şərtlərinə uyğun ödəyirsiniz.

AI-nin yazdığı suallara etibar etmək olarmı?

Süni intellekt səhv edə bilər — ona görə hər imtahan qaralama kimi yaranır və dərc etməzdən əvvəl siz onu yoxlayırsınız. AI-ni yorulmayan köməkçi, sizi isə redaktor kimi düşünün.

AI mənim imtahanlarımı silə bilərmi?

AI yalnız sizin redaktə edə bildiyiniz imtahanlarda işləyir və siz açıq istəmədikcə sual, bölmə və ya variantı silməzdən əvvəl sizdən təsdiq alır. Dərc olunmuş imtahanı dəyişmək üçün əvvəlcə onu dərcdən çıxarmaq lazımdır — bunu da yalnız sizin razılığınızla edir.

Şagirdlərin məlumatları AI-yə ötürülürmü?

AI yalnız sizin saytda onsuz da gördüyünüz məlumatları görə bilər və yalnız siz ondan nəyisə soruşanda. Parollar və gizli açarlar heç vaxt ötürülmür.

Qoşulmanı necə dayandırım?

Hesabım > AI qoşulmaları səhifəsində tətbiqin və ya tokenin qarşısındakı Ləğv et düyməsini basın — köməkçi dərhal girişini itirir.

Növbəti sınaq imtahanınızı hazırlamağa vaxt çatmır? AI köməkçinizi Testbank.az hesabınıza qoşun, ilk imtahan qaralamanızı bir neçə dəqiqəyə hazırlayın və vaxtınızı şagirdlərinizə ayırın.

Açar sözlər: süni intellekt, AI, süni intellektlə imtahan yaratmaq, AI test hazırlama, Claude, ChatGPT, MCP, connector, onlayn imtahan, kağız imtahan, PDF imtahan, cavab açarı, cavab kartı, test yaratmaq, müəllim üçün AI, sınaq imtahanı, buraxılış imtahanı, blok imtahanı.

Süni intellektlə imtahan yaratmaq: Testbank.az-ı Claude, ChatGPT və digər AI köməkçilərinə necə qoşmaq olar